(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

సభాపర్వ - అధ్యాయ 013

॥ శ్రీః ॥
2.13. అధ్యాయః 013
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Topics
మంత్రిభిః సహ సంమంత్ర్య కృతరాజసూయకరణనిశ్చయస్య యుధిష్ఠిరస్య శ్రీకృష్ణంప ్రతి దూతప్రేషణం॥ 1॥
దూతేన సహ ఇంద్రప్రస్థమాగతం శ్రీకృష్ణంప్రతి యుధిష్ఠిరోక్తి ॥ 2॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ॥

ఋషేస్తద్వచనం శ్రుత్వా నిశశ్వాస యుధిష్ఠిరః।
చింతయన్రాజసూయేష్టిం న లేభే శర్మ భారత॥ 2-13-1(11814)
రాజర్షీణాం చ తం శ్రుత్వా మహిమానం మహాత్మనాం।
యజ్వనాం కర్మభిః పుణ్యైర్లోకప్రాప్తిం సమీక్ష్య చ॥ 2-13-2(11815)
హరిశ్చంద్రం చ రాజర్షి రోజమానం విశేషతః।
యజ్వానం యజ్ఞమాహర్తుం రాజసూయమియేష సః॥ 2-13-3(11816)
యుధిష్ఠిరస్తతః సర్వానర్చయిత్వా సభాసదః।
ప్రత్యర్చితశ్చ తైః సర్వైర్యజ్ఞాయైవ మనో దధే॥ 2-13-4(11817)
స రాజసూయం రాజేంద్ర కురూణామృషభస్తదా।
ఆహర్తుం ప్రవణం చక్రే మనః సంచింత్య చాసకృత్॥ 2-13-5(11818)
భూయశ్చాద్భుతవీర్యౌజా ధర్మమేవానుచింతయన్।
కిం హితం సర్వలోకానాం భవేదితి మనో దధే॥ 2-13-6(11819)
అనుగృహ్ణన్ప్రజాః సర్వాః సర్వధర్మభృతాం వరః।
అవిశేషేణ సర్వేషాం హితం చక్రే యుధిష్ఠిరః॥ 2-13-7(11820)
సర్వేషాం దీయతాం దేయం ముష్ణన్కోపమదావుభౌ।
సాధు ధర్మేతి ధర్మేతి నాన్యచ్ఛ్రూయేత భాషితం॥ 2-13-8(11821)
ఏవం గతే తతస్తస్మిన్పితరీవాశ్వసంజనాః।
న తస్య విద్యతే ద్రేష్టా తతోఽస్యాజాతశత్రుతా॥ 2-13-9(11822)
పరిగ్రహాన్నరేంద్రస్య భీమస్య పరిపాలనాత్।
శత్రూణాం క్షపణాచ్చైవ బీభత్సోః సవ్యసాచినః॥ 2-13-10(11823)
`బలీనాం సంయగుత్థానాన్నకులస్య యశస్వినః'।
ధీమతః సహదేవస్య ధర్మాణామనుశాసనాత్॥ 2-13-11(11824)
వైనత్యాత్సర్వతశ్చైవ నకులస్య స్వభావతః।
అవిగ్రహా వీతభయాః స్వకర్మనిరతాః సదా॥ 2-13-12(11825)
నికామవర్షాః స్ఫీతాశ్చ ఆసంజనపదాస్తథా।
వార్ధుషీ యజ్ఞసత్వాని గోరక్షం కర్షణం వణిక్ ॥ 2-13-13(11826)
విశేషాత్సర్వమేవైతత్సంజజ్ఞే రాజకర్మణా।
అనుకర్షం చ నిష్కర్షం వ్యాధిపావకమూర్ఛనం॥ 2-13-14(11827)
సర్వమేవ న తత్రాసీద్ధర్మనిత్యే యుధిష్ఠిరే।
దస్యుభ్యో వంచకేభ్యశ్చ రాజ్ఞః ప్రతి పరస్పరం॥ 2-13-15(11828)
రాజవల్లభతశ్చైవ నాశ్రూయత మృషాకృతం।
ప్రియం కర్తుముపస్థాతుం బలికర్మ స్వకర్మజం॥ 2-13-16(11829)
అభిహర్తుం నృపాః షట్సు పృథక్జాత్యైశ్చ నైగమైః।
వవృధే విషయస్తత్ర ధర్మనిత్యే యుధిష్ఠిరే॥ 2-13-17(11830)
కామతోఽప్యుపయుంజానై రాజసైర్లోభజైర్జనైః।
సర్వవ్యాపీ సర్వగుణీ సర్వసాహః స సర్వరాట్॥ 2-13-18(11831)
యస్మిన్నధికృతః సంరాడ్ భ్రాజమానో మహాయశాః।
యత్ర రాజందశ దిశః పితృతో మాతృతస్తథా।
అనురక్తాః ప్రజా ఆసన్నాగోపాలా ద్విజాతయః ॥ 2-13-19(11832)
స మంత్రిణః సమానాయ్య భ్రాతృంశ్చ వదతాం వరః।
రాజసూయం ప్రతి తదా పునః పునరపృచ్ఛత॥ 2-13-20(11833)
తే పృచ్ఛ్యమానాః సహితా వచోఽర్థ్యం మంత్రిణస్తదా।
యుధిష్ఠిరం మహాప్రాజ్ఞం యియక్షుమిదమబ్రువన్॥ 2-13-21(11834)
యేనాభిషిక్తో నృపతిర్వారుణం గుణమృచ్ఛతి।
తేన రాజాఽపి తం కుత్స్నం సంరాడ్గుణమభీప్సృతి॥ 2-13-22(11835)
తస్య సంరాడ్గుణార్హస్య భవతః కురునందన।
రాజసూయస్య సమయం మన్యంతే సుహృదస్తవ॥ 2-13-23(11836)
తస్య యజ్ఞస్య సమయః స్వాధీనః క్షత్రసంపదా।
సాంనా షడగ్నయో యస్మింశ్చీయంతే శంసితవ్రతైః॥ 2-13-24(11837)
దర్వీహోమానుపాదాయ సర్వాన్యః ప్రాప్నుతే క్రతూన్।
అభిషేకం చ యజ్ఞాంతే సర్వజిత్తేన చోచ్యతే॥ 2-13-25(11838)
సమర్థోఽసి మహాబాహో సర్వే తే వశగా వయం।
అచిరాత్త్వం మహారాజ రాజసూయమవాప్స్యసి॥ 2-13-26(11839)
అవిచార్య మహారాజ రాజసూయే మనః కురు।
ఇత్యేవం సుహృదః సర్వే పృథక్చ సహ చాబ్రువన్॥ 2-13-27(11840)
స ధర్ంయం పాండవస్తేషాం వచః శ్రుత్వా విశాంపతే।
ధృష్టమిష్టం వరిష్టం చ జగ్రాహ మనసాఽరిహా॥ 2-13-28(11841)
శ్రుత్వా సుహృద్వచస్తచ్చ జానంశ్చాప్యాత్మనః క్షమం।
`స ప్రశస్తక్రియారంభః పరీక్షాముపచక్రమే॥ 2-13-29(11842)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-13-30x(1397)
చతుర్భిర్భీమసేనాద్యైర్భ్రాతృభిః సహితో హితం।
ఏవముక్తస్తథా పార్థో ధర్మ ఏవ మనో దధే॥ 2-13-30(11843)
స రాజసూయం రాజేంద్రః కురూణామృషభః క్రతుం।
జగామ మనసా సద్య ఆహరిష్యన్యుధిష్ఠిరః॥ 2-13-31(11844)
భూయస్త్వద్భుతవీర్యోపి ధర్మమేవానుపాలయన్ '।
పునః పునర్మనో దధ్రే రాజసూయాయ భారత॥ 2-13-32(11845)
స భ్రాతృభిః పునర్ధీమానృత్విగ్నిశ్చ మహాత్మభిః।
మంత్రిభిశ్చాపి సహితో ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః॥ 2-13-33(11846)
ధౌంయద్వైపాయనాద్యైశ్చ మంత్రయామాస మంత్రవిత్।
`విరాటద్రుపదాభ్యాం చ సాత్యకేన చ ధీమతా॥ 2-13-34(11847)
యుధామన్యూత్తమౌజోభ్యాం సౌభద్రేణ చ ధీమతా।
ద్రౌపదేయైః పరం శూరైర్మంత్రయామాస సంవృతః॥ 2-13-35(11848)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ'॥ 2-13-36x(1398)
భవంతో రాజసూయస్య సంరాడర్హస్య సుక్రతోః।
శ్రద్దధానస్య వదత మమావాప్తిః కథం భవేత్॥ 2-13-36(11849)
వైశంపాయన ఉవాచ। 2-13-37x(1399)
ఏవముక్తాస్తు తే తేన రాజ్ఞా రాజీవలోచన।
ఇదమూచుర్వచః కాలే ధర్మరాజం యుధిష్ఠిరం॥ 2-13-37(11850)
అర్హస్త్వమసి ధర్మజ్ఞ రాజసూయం మహాక్రతుం।
అథైవముక్తే నృపతావృత్విగ్భిర్ఋషిభిస్తథా॥ 2-13-38(11851)
మంత్రిణో భ్రాతరశ్చాస్య తద్వచః ప్రత్యపూజయన్।
స తు రాజా మహాప్రాజ్ఞః పునరేవాత్మనాఽఽత్మవాన్॥ 2-13-39(11852)
భూయో విమమృశే పార్థో లోకానాం హితకాంయయా।
సామర్థ్యయోగం సంప్రేక్ష్య దేశకాలౌ వ్యయాగమౌ॥ 2-13-40(11853)
విమృశ్య సంయక్ చ ధియా కుర్వన్ప్రాజ్ఞో న సీదతి।
నహి యజ్ఞసమారంభః కేవలాత్మవినిశ్చయాత్॥ 2-13-41(11854)
భవతీతి సమాజ్ఞాయ యత్నతః కార్యముద్వహన్।
స నిశ్చయార్థం కార్యస్య కృష్ణమేవ జనార్దనం॥ 2-13-42(11855)
సర్వలోకాత్పరం మత్వా జగామ మనసా హరిం।
అప్రమేయం మహాబాహుం కామాంజాతమజం నృషు॥ 2-13-43(11856)
పాండవస్తర్కయామాస కర్మభిర్దేవసంమతైః।
నాస్య కించిదవిజ్ఞాతం నాస్య కించిదకర్మజం॥ 2-13-44(11857)
న స కించిన్న విషహేదితి కృష్ణమమన్యత।
స తు తాం నైష్ఠికీం బుద్ధిం కృత్వా పార్థో యుధిష్ఠిరః ॥ 2-13-45(11858)
గురువద్భూతగురవే ప్రాహిణోద్దూతమంజసా।
శీఘ్రగేన రథేనాశు స దూతః ప్రాప్య యాదవాన్॥ 2-13-46(11859)
ద్వారకావాసినం కృష్ణం ద్వారవత్యాం సమాసదత్।
` స ప్రభుం ప్రాంజలిర్భూత్వా వ్యజ్ఞాపయత మాధవం॥ 2-13-47(11860)
దూత ఉవాచ॥ 2-13-48x(1400)
ధర్మరాజో హృషీకేశ ధౌంయవ్యాసాదిభిః సహ।
పాంచాలమాత్స్యసహితైర్భ్రాతృభిశ్చైవ సర్వశః॥ 2-13-48(11861)
త్వద్దర్శనం మహాబాహో కాంక్షతే స యుధిష్ఠిరః॥ 2-13-49(11862)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-13-50x(1401)
ఇంద్రసేనవచః శ్రుత్వా యాదవప్రవరో బలీ'।
దర్శనాకాంక్షిణం పార్థం దర్శనాకాంక్షయాచ్యుతః॥ 2-13-50(11863)
`ఆమంత్ర్య రాజన్సుహృదో వసుదేవం చ మాధవః'।
ఇంద్రసేనేన సహిత ఇంద్రప్రస్థమగాత్తదా।
వ్యతీత్య వివిధాందేశాంస్త్వరావాన్క్షిప్రవాహనవః॥ 2-13-51(11864)
ఇంద్రప్రస్థగతం పార్థమభ్యగచ్ఛజ్జనార్దనః।
స గృహే పితృవద్ధాత్రా ధర్మరాజేన పూజితః॥ 2-13-52(11865)
భీమేన చ తతోఽపశ్యత్స్వసారం ప్రీతిమాన్పితుః।
ప్రీతః ప్రీతేన సుహృదా రేమే స సహితస్తదా॥ 2-13-53(11866)
అర్జునేన యమాభ్యాం చ గురువత్పర్యుపాసితః।
తం విశ్రాంతం శుభే దేశే క్షణినం కల్పమచ్యుతం।
ధర్మరాజః సమాగంయ జ్ఞాపయత్స్వప్రయోజనం॥ 2-13-54(11867)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-13-5x(1402)
ప్రార్థితో రాజసూయో మే న చాసౌ కేవలేప్సయా।
ప్రాప్యతే యేన తత్తే హి విదితం కృష్ణ సర్వశః॥ 2-13-55(11868)
యస్మిన్సర్వం సంభవతి యశ్చ సర్వత్ర పూజ్యతే।
యశ్చ సర్వేశ్వరో రాజా రాజసూయం స విందతి॥ 2-13-56(11869)
తం రాజసూయం సుహృదః కార్యమాహుః సమేత్య మే।
తత్ర మే నిశ్చితతమం తవ కృష్ణ గిరా భవేత్॥ 2-13-57(11870)
కేచిద్ధి సౌహృదా దేవే న దోషం పరిచక్షతే।
స్వార్థహేతోస్తథైవాన్యే ప్రియమేవ వదంత్యుత॥ 2-13-58(11871)
ప్రియమేవ పరీప్సంతే కేచిదాత్మని యద్ధితం।
ఏవంప్రాయాశ్చ దృశ్యంతే జనవాదాః ప్రయోజనే॥ 2-13-59(11872)
త్వం తు హేతూనతీత్యైతాన్కామక్రోధౌ వ్యుదస్య చ।
పరమం యత్క్షమం లోకే యథావద్వక్తుమర్హసి॥ ॥ 2-13-60(11873)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సభాపర్వణి మంత్రపర్వణి త్రయోదశోఽధ్యాయః॥ 13॥

Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Footnotes
2-13-13 వార్ధుషీ వృద్ధ్యుపజీవికా। యజ్ఞసత్వాని కతూనా సామర్థ్యాని సద్యః పుష్కలఫలప్ రదత్వాదివిషయాణి॥
2-13-14 అనుకర్ష దారిద్ర్యాద్రాజకీయద్రవ్యస్యాతీతవర్షస్య ఋణత్వేన ధారణం। నిష్కర్ష కరార్థం ప్రజాపీడనం। అవర్షణం చాతివర్షం ఇతి క. పాఠః। మూర్ఛనం వృద్ధిః॥
2-13-17 నైగమైర్వణిగ్భిః సహ ఆసన్నితి శేవః। ఇతరే నృపా విణిగ్వద్యేన కరదీకృతా ఇత్యర్ థః। తత్ర తస్మిన్ విషయోదేశః॥
2-13-18 లోభజైర్విమోహోత్థైరాజసరైర్వృత్తివిశేషైస్తృష్ణాదిభిస్తాదృశైరపి వవృధే వృద్ధ ిమానభూత్॥
2-13-22 యేన కారేణ వారుణం గుణం వృద్ధిం। తేన కారణేనా॥
2-13-52 భ్రాత్రా పితృష్వసృజేన॥
2-13-54 క్షణినం సావసరం। కల్పం సమర్థం ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.